در دو آيه ٣٤ و ١٢٨ سوره نساء به بحث نشوز زن و مرد اشاره شده است. توجه به كاربرد قرآنى واژه و روايات امامان معصوم(ع) و نظر لغويان همواره مهم‌ترين منابع براى فهم مفردات قرآن هستند، اما در برخى موارد مفسران با تكيه بر گفتار اهل لغت، به كاربرد قرآنى آن واژه چندان توجه مبذول نداشته‌اند. يكى از اين واژگان، كلمه «نشوز» است. به نظر مى‌رسد اين واژه در قرآن به معناى جمع‌شدن (با شدت الصاق و چسبيدگى) است و در روابط زوجين از آن به «رغبتى افسارگسيخته به جماع» تفسير مى‌شود. اين برخلاف گفتار مفسران است كه نشوز را به معناى ارتفاع و بلندى دانسته و در روابط زوجين آن را برترى‌طلبى ايشان به يكديگر تعبير كرده‌اند.

البته برخى از معاصران نيز اين ديدگاه مشهور را نپذيرفته‌اند و با استناد به كار برد قرآنى اين واژه و خطبه پيامبر(ص) در حجة‌الوداع، نشوز زن و مرد را «الرغبة الجامحة في الجماع» تفسير كرده‌اند، (١) كه ديدگاه مختار نگارنده همين است.

كليدى واژگان : اشتقاق كبير، نشوز، عدم تمكين، جمع‌شدن، عرف خاص.

(الف) كارشناس ارشد علوم قرآن و حديث [email protected]
(١) القصاب، سايت «جمعية التجديد البحرينية» موسوم به «الوقت»، ٣ جمادي الثاني ١٤٣٠.